وقتی اصلا شرکتی وجود نداشت؛ فریب با وب‌سایت حرفه‌ای و پاسخ سریع

انکار دریافت پول توسط چینی‌ها

«رامین»، مدیرعامل شرکت «آلتین ابزار» در تبریز، ماه‌ها به دنبال تأمین‌کننده‌ای برای موتوربرقی‌های گیربکسی صنعتی بود. در نمایشگاه آنلاین تجهیزات صنعتی چین، پروفایلی با نام Wintrol Machinery Co. Ltd. توجهش را جلب کرد.

او تصور می‌کرد خرید از چین کار ساده‌ای است و تنها نیاز به تخصص فنی دارد و اصلاً کارشناس خرید بخصوص در حوزه چین کشک است! او شروع به جستجو می‌کند و با وب‌سایتی در حوزه الکتروموتورهای تخصصی که بسیار شکیل بود، فهرست‌های دقیق، چت سریع در واتس‌اپ، و ادبیاتی حرفه‌ای روبرو می‌شود!

رامین بعد از مدتی ارتباط حتی با انگلیسی دست و پا شکسته ای که بلد بود گفتگوی ویدئویی کوتاهی با مدیر فروش فروشنده داشت. ضمن اینکه مدیر فروش ویدئوئی از کارخانه‌ای تمیز که با کارگرانی در حال مونتاژ را نشان داده شد، با رامین به اشتراک گذاشت و مدعی شد که کالای شما در چنین کارخانه و سیستمی تولید خواهد شد.

رامین پس از دو هفته مکاتبه و تماس ویدئوئی، مبلغ ۹٬۸۰۰ دلار بابت نمونه اولیه و هزینه قالب‌سازی اولیه را پرداخت میکند.

بعد از انتقال وجه رامین متوجه شد که مدیر به تدریج ارتباطش را با رامین ضعیف و به یکباره ارتباط رامین با مدیر فروش مورد اشاره به کلی قطع شد.

ایمیل‌ها بی‌پاسخ ماندند. وب‌سایت غیرفعال شد. و حتی شماره‌ ها هم خاموش شدند.

رامین در بررسی‌های پس از حادثه، متوجه شد که شرکتی به نام Wxxxntrol Machinery Co. Ltd. سه سال پیش منحل شده است.
نام شرکت در سایت های رسمی وجود داشت، اما در هیچ‌کدام از سامانه‌های قانونی مانند Qichacha، Tianyancha یا سامانه ملی اداره بازار چین (SAMR)، اثری از فعالیت ان در سه سال اخیر به چشم نمی خورد که به دلیل انحلال آن بوده است.

یعنی:

• شماره ثبت جعلی بود
• هیچ نماد تجاری ثبت‌شده‌ای نداشت
• آدرس اعلام‌شده، مربوط به یک پارک صنعتی متروکه بود

او با یک شخص یا گروه ناشناس اینترنتی طرف بوده که صرفاً از یک قالب وب‌سایت زیبا برای فریب استفاده کرده بودند.

طبق هشدار رسمی China Council for the Promotion of International Trade (CCPIT) در سال ۲۰۲۲:

“بیش از ۳۸٪ شکایات بین‌المللی علیه شرکت‌های جعلی، مربوط به معاملاتی است که خریداران تصور کرده‌اند چون سایت حرفه‌ای است، پس شرکت وجود دارد.”

در گزارش امنیت سایبری KPMG China (2021) آمده:

“برخی افراد یا گروه‌های کلاهبردار، با استفاده از پروفایل‌های جعلی در B2B marketplaces یا ساخت وب‌سایت‌هایی با طراحی حرفه‌ای، وانمود به شرکت بودن می‌کنند( یا با نام شرکت منحل شده/ورشکست شده/ بسته شده). تا زمانی که خریدار، اقدام به بررسی در سامانه‌های قانونی نکند، تشخیص غیرممکن است.”

هم‌چنین در OECD Anti-Fraud Report (2020) تأکید شده:

“وجود وب‌سایت، کاتالوگ و حتی پاسخ سریع واتس‌اپ/وی چت، هیچ‌کدام معیار تأیید قانونی بودن شرکت نیست. تنها راه‌حل، بررسی ریشه‌ای در سامانه‌های ثبت رسمی است.”

راه‌حل چیست؟

این گام اساسی، باید پیش از هرگونه اعتماد، ارسال مدارک، یا حتی شروع مذاکره فنی انجام شود.
به‌ویژه باید موارد زیر بررسی و مستند شود:

✅ شماره ثبت شرکت (Unified Social Credit Code)
✅ آدرس حقوقی و نام مدیرعامل ثبت‌شده
✅ سابقه صادرات، تاریخ تأسیس و وضعیت حقوقی فعال/تعلیق‌شده
✅ استعلام مالکیت برند (در CNIPA)

رامین، پس از آن فریب، مسیر بازسازی فرآیند بررسی تأمین‌کننده را به‌شکل زیر بازطراحی کرد:

۱. استفاده اجباری از کارشناس اعتبارسنجی یا حداقل پلتفرم‌های اعتبارسنجی چینی قبل از پرداخت
مانند:

• Qichacha
• Tianyancha
• SAMR

۲. استعلام برند، لوگو و نام تجاری در CNIPA (اداره مالکیت فکری چین)
در پرونده Wintrol مشخص شد که برند ادعایی اصلاً ثبت نشده بود.

3. الزام به دریافت تصویر رسمی گواهی ثبت شرکت + گواهی صادرات
   در فرآیند جدید، بدون این اسناد، حتی جلسه آنلاین هم آغاز نمی‌شود.
4. ممنوعیت اعتماد به تنها یک بستر (وب‌سایت یا علی‌بابا)
   حتی Verified Supplier در علی‌بابا نیز اکنون با استعلام موازی اعتبارسنجی می‌شود.

سه گام ضروری برای جلوگیری از ناپدید شدن پول در معاملات با چین

گام اول – بررسی موجودیت حقوقی شرکت

قبل از هر پرداخت، وضعیت فعال/منحل بودن شرکت را در سامانه‌های رسمی مثل SAMR، Qichacha یا Tianyancha بررسی کنید.

نام منحل‌شده یا ثبت قدیمی نشانه هشدار جدی است.

گام دوم – اطمینان از صحت حساب بانکی و ذی‌نفع

مطمئن شوید حساب بانکی به نام همان شرکت ثبت‌شده است، نه شخص حقیقی یا شرکت ثالث.

تصویر رسمی «گواهی حساب بانکی» (开户许可证) را الزاماً دریافت کنید.

گام سوم – پرداخت امن و قرارداد الزام‌آور

پرداخت را مرحله‌ای و از طریق روش‌های ره‌گیری پذیر (LC، ضمانت‌نامه بانکی یا پلتفرم امن) انجام دهید.

در قرارداد، بند «تأیید دریافت وجه» و مسئولیت حقوقی انکار پرداخت درج شود – یا این مسیر را به چین‌بین بسپارید.

نکات آموختنی این تجربه از “چین‌بین”

۱. بر اساس گزارش LexisNexis Risk Solutions Cybercrime Report 2022، کلاهبرداران سازمان‌یافته از تاکتیک «انکار هماهنگ‌شده» پس از دریافت وجه استفاده می‌کنند: فروشنده واقعی وجود دارد اما مسئولیت را به گردن خریدار می‌اندازد، که روند پیگیری را بسیار دشوار می‌کند.

۲. طبق PwC Global Economic Crime & Fraud Survey 2022، حدود ۴۱٪ از کلاهبرداری‌های تأمین‌کننده بین‌المللی در مرحله پس از پرداخت رخ می‌دهد، زمانی که فروشنده مسئولیت را انکار می‌کند و خریدار مستندات کافی ندارد.

۳. طبق هشدار CCPIT (China Council for the Promotion of International Trade)، بیش از ۳۸٪ شکایات بین‌المللی مربوط به شرکت‌های جعلی است؛ این شرکت‌ها اغلب سایت حرفه‌ای و نمایندگان مجازی دارند اما در سامانه‌های رسمی مانند Qichacha/Tianyancha ثبت نیستند.

۴. گزارش KPMG China (2021) توضیح می‌دهد برخی فرد یا گروه‌های کلاهبردار، با استفاده از پروفایل‌های جعلی در B2B marketplaces یا ساخت وب‌سایت حرفه‌ای، وانمود می‌کنند شرکتی معتبر هستند؛ بدون بررسی رسمی، تشخیص این موضوع غیرممکن است.

۵. سامانه‌های رسمی اعتبارسنجی چینی مانند Qichacha، Tianyancha و سامانه ملی ثبت شرکت‌ها SAMR به همراه گواهی ثبت برند در CNIPA امکان تأیید دقیق وضعیت حقوقی شرکت، شماره ثبت، وضعیت فعال/منحل‌ شده و تطبیق حساب بانکی یا ایمیل رسمی را فراهم می‌کنند. این ابزارها نقش کلیدی در جلوگیری از تعامل با شرکت‌های جعلی بازی می‌کنند.

۶. استفاده از خدمات معتبر اعتبارسنجی در ایران نظیر چین بین برای بررسی فروشندگان، همراه با انعقاد قراردادهای دقیق و الزام‌آور (به‌ویژه اعتبارسنجی‌های حضوری)، موجب می‌شود بسیاری از تأمین‌کنندگان متخلف و سودجو، به‌محض آگاهی از حضور یک شرکت اعتبارسنجی، خودبه‌خود از معامله انصراف دهند.